Ordehandhaving is geen trucje!

Ik was laatst aanwezig bij een bijeenkomst van lerarenopleiders. Een van hen vroeg of het niet mogelijk zou zijn om een module ‘Ordehandhaving in de klas’ te ontwikkelen. Zijn studenten hadden hier veel behoefte aan zei hij. Ik antwoordde hem met de opmerking dat ‘ordehandhaving’ geen trucje is dat in een paar maanden te leren is. Ordehandhaving is het resultaat van vele aspecten en een lang leerproces waarin vele competenties ontwikkeld dienen te worden. Tips zijn wel handig maar bij lange na niet voldoende.

Voor het handhaven van de orde zal in de eerste plaats de omgeving waarin de leraar werkt ondersteunend moeten zijn. Als een leraar niet mag of durft in te grijpen dan zal van ordehandhaving in het uiterste geval geen sprake kunnen zijn. Wat dat betreft heeft de politiek veel boter op het hoofd. Wel de verantwoordelijkheid bij de scholen neerleggen maar vervolgens niet duidelijk maken hoe deze verantwoordelijkheid kan worden genomen. Hierdoor komt de leraar in een zeer lastige positie. Net als de politie zal deze om het probleem heen lopen en niet optreden. Hierdoor kan ook een zekere mate van anarchie ontstaan tussen de leerlingen waarin de slechtbedoelende en sterkste leerlingen het voor het zeggen krijgen.

Een belangrijke schakel tussen leerling en school zijn de ouders. Volgens sommigen de oorzaak cq. oplossing voor de ordeproblemen. Het zijn helaas juist de ouders die zelf vaak een negatieve schoolervaring hebben die zich agressief opstellen naar de scholen. Zij accepteren het gezag van de school niet meer en komen bij het minste of geringste verhaal halen bij de school. De goed bedoelende ouder zal samen met de school zoeken naar oplossingen voor ordeproblemen.

De politiek zal zich krachtig uit moeten spreken. Ze moeten aan alle partijen duidelijk moeten maken waar de grenzen liggen.
Naar de school toe zullen ze aan moeten geven wat een leraar en een school wel of niet mag doen in hun poging om de orde te handhaven.
Naar de ouders en de leerlingen moet een duidelijk signaal komen dat agressie tov schoolmedewerkers, de leraar en andere leerlingen op geen enkele wijze getolereerd zal worden.

De leraar zich moeten verder professionaliseren en het proces van corrigeren en straffen moeten ontwikkelen. Helaas wordt corrigeren en straffen nog vaak gezien als een tekortkoming van de leraar of de maatschappij in plaats van een wezenlijk onderdeel en sluitstuk van een opvoedingsproces en om de maatschappij leefbaar te houden. Als we zonder straffen uit zouden kunnen hoefden we geen verkeersboetes uit te delen (zeer effectief middel tegen verkeersslachtoffers).

Voor de leraar zijn tips en truc’s bruikbaar maar het belangrijkste is toch wie hij als persoon is. Hieronder een aantal gebieden waarop de leraar zich moet ontwikkelen:

• Leer jezelf goed kennen. Vooral die zaken die je kunnen raken en waardoor je emotioneel wordt.
• Wordt een goed vakman. Je lessen goed voorbereiden en variatie brengen in je lessen is essentieel in het voorkomen van veel (niet alle) ordeproblemen.
• Ontwikkel je professionele skills op het gebied van interpersoonlijke communicatie en sturen van groepen en zeker in het professioneel corrigeren en straffen.
• Lees veel over pubers. Veel van wat ze doen is leeftijdsgebonden en zeker niet persoonlijk bedoeld.
• Ontwikkel een visie op jongeren, op de pedagogische opdracht van de school, jouw rol als leraar en zoek vervolgens een school die bij je past. Veel scholen voeren een prima beleid op het gebied van samen verantwoordelijk zijn van de sfeer.

Ten slotte: Als je gaat solliciteren ga dan als docent niet over een nacht ijs. Vraag welk beleid de school voert tav ordehandhaving en hoe ze jou ondersteunen. Gezien de recente gebeurtenissen niet geheel onbelangrijk.
O ja! Sluit voor de zekerheid zelf een rechtsbijstandverzekering af. Ben je niet afhankelijk van de grillen van de schoolleiding of de vakbond.